Niets is zo besmettelijk als gedrag

Ben je vol vertrouwen in jezelf, je leerlingen en je collega’s lekker aan het werk? Of loopt het in je groep/het team niet helemaal zoals je had gehoopt en verwacht?  En nu? Ga je zo door, zit je de rit uit; ‘het wordt vanzelf weer een keer weekend’?

Waar zijn we nou eigenlijk mee bezig?

Gun jezelf en de leerlingen/de collega’s de tijd om te bezinnen, terug te blikken, vooruit te blikken en te herijken!

Wat is de bedoeling? Waarom is dat belangrijk? Staan we achter de dingen die we doen?

Doen we de goede dingen? Kijken we daar hetzelfde naar? Doen we die dingen goed? Hoe weten we dat?

Wat is al goed gelukt? Hoe ver zijn we al gekomen sinds ….? Welke successen hebben we geboekt? Wat ging of gaat moeizaam en vraagt (opnieuw) aandacht komende tijd? Waar gaan we komende maanden mee aan de slag?

In welke modus staan de leerlingen/de collega’s? Actief, positief? Laten ze focus zien en oefenen ze door wanneer iets moeilijk wordt? Of zijn ze negatief en geven ze makkelijk op? Zorgen ze goed voor onze spullen en helpen ze elkaar? Of raken ze makkelijk spullen kwijt, gaan er dingen stuk en is het ieder voor zich?

In welke modus sta jij zelf? Hoe gedraag jij je eigenlijk? Niets is immers zo besmettelijk als gedrag…

Hoe geef jij leiding aan je groep of team? Ben jij bevlogen, positief, kritisch en inspirerend?

Werk jij doelgericht, planmatig en met oog voor wie jouw ondersteuning nodig heeft?

Vraag je zelf genoeg en op tijd hulp? Of loop je te klagen, ben je moe, gespannen en praat je negatief tegen en over leerlingen, ouders, collega’s en het werk?

Stimuleer de growth mindset: ga in gesprek met je groep! Hoe komen de leerlingen binnen aan het begin van een blok of een jaar? Zijn ze al een goed samenwerkende groep? Welke kennis en vaardigheden hebben ze zich al eigen gemaakt in de jaren ervoor? Ervaren ze voldoende vertrouwen in zichzelf, in elkaar en in jou en hebben ze een actieve leerhouding? Haal herinneringen op met je leerlingen! Hang foto’s op van projecten; hang doelen en werkbladen en toetsen op uit de afgelopen maanden, in het kader van “Weet je nog…?” én van de komende doelen. Welke zijn dat?

Welke doelen heb je samen met je groep/team geformuleerd? Hoe draag je bij om die doelen te helpen realiseren? Denk en praat jij in problemen of in oplossingen? Geef jij ruimte, verantwoordelijkheid en vertrouwen?

Hoe begeleid jij als leerkracht/leidinggevende de groep als geheel en de leerlingen/collega’s als individuen om nog sterker te worden in leergedrag/professioneel functioneren? Wat doe jij om bij te dragen aan de ontwikkeling van je leerlingen/team? Hoe doe jij ertoe? Sta je meestal in de ondersteunende modus of te vaak in de afwijzende modus?

Welke verwachtingen heb je van de leerlingen/het team, nu en de komende maanden? Waarin wil je groei zien? Wat moeten ze leren, kennen en kunnen, nu en de komende maanden? Hoe wil je dat ze zich gedragen? Hoe zelfstandig vind je dat ze moeten kunnen werken? Hoe probleemoplossend moeten ze (al) kunnen zijn? Hoeveel verantwoordelijkheid moeten ze kunnen dragen, vind je? En, ‘what’s in it for them’? Wat gaat het iedereen opleveren? Waartoe is ‘het allemaal’?

Welke leer- en gedragsdoelen moeten de leerlingen beheersen eind van het volgende schooljaar? Waar staan ze nu? Welke stappen ga je komende maanden met ze zetten om alle doelen te behalen? Hoe ondersteun je je team om de leerlingen te begeleiden beoogde doelen te halen? Maak je hier een plan voor?

Hoe ga je de leerlingen/het team hierin betrekken zodat zij mede-eigenaar worden van dit proces, het proces kunnen overzien, weten wat de bedoeling is, waarom, en zij toegewijd aan de doelen gaan werken?

Hoeveel ruimte bied je voor initiatieven van leerlingen/het team? Welke duidelijk herkenbare werkafspraken heb je met de leerlingen/collega’s gemaakt? Werken die nog? Zijn ze toe aan herziening? Hoe weet je dat?

Wat wordt je eerstvolgende stap, met je beoogde doelen voor juli 2018 én je ervaringen van afgelopen maanden als uitgangsmateriaal?

Maak een plan dat loopt van nu tot de zomer van 2018. Plan dat je met de leerlingen/het team het plan doorneemt, verheldert en waar nodig visueel ondersteunt. Plan dat je het plan met de leerlingen/het team evalueert.

Bespreek met je collega’s hoe jullie als team aan de slag gaan: doelgericht planmatig samenwerkend optrekken. Waar start je groep/team volgend jaar mee; kun jij je leerlingen/collega’s vast voorbereiden op deze nieuwe zaken (schrijven in een schrift met een kantlijn, inhoudelijke leerdomeinen, werken met een blokje/stoplicht, etc). Vraag jouw collega de groep die jij krijgt ook vast voor te bereiden, op basis van je ervaringen in augustus 2017.

Plan dat je in juni-juli-augustus-september teambreed ruimte maakt voor zinvolle overdrachtsactiviteiten.  

Voor meer ideeën, scrol naar beneden of neem contact met me op via info@simonetraint.nl of via 06 204 05 712!

Jijzelf, je collega’s, ouders en leerlingen profiteren zo van een kwalitatieve, handelingsgerichte wijze van werken aan een doorlopende lijn.

De overdracht vindt plaats met een hoog niveau van wederkerigheid. Samenwerking met de leerlingen, je collega’s en de ouders is vanzelfsprekend hierin.

Het doel van de activiteiten is een antwoord te vinden op de volgende vragen: ‘hoe bereiken we dat leerlingen, leerkrachten én ouders een jaar goed afronden, ontspannen de zomervakantie ingaan én weer zo goed mogelijk starten in de nieuwe groep? Hoe voorkomen we dat kwetsbare kinderen bij dit grote moment van afscheid nemen van de oude juf en starten in de volgende groep, bij een nieuwe juf, door het ijs zakken? Hoe zorgen we voor veiligheid en een positieve werksfeer in de groep?’

 

Kwetsbare kinderen zakken bij transitiemomenten door het ijs.

Dat kunnen we voorkomen!

 

Met een aantal leerkrachten heb ik in de laatste week van de zomervakanties 2015 en 2016 activiteiten uitgewerkt om in de eerste weken van het nieuwe schooljaar te werken aan positieve groepsvorming. Centraal stond hierbij een aantal waarom-en hoe-vragen.

Geen klassenregels vanuit ‘zo doen we het nou eenmaal hier’ die na een week al met voeten worden getreden.

Wel een vraaggesprek met de kinderen: waarom hebben we eigenlijk regels en afspraken nodig in de groep? Welke vind ik als juf belangrijk en waarom? Welke vinden jullie belangrijk? Wat werkt prettig? Welke vinden we best moeilijk om ons aan te houden? Hoe gaan we ermee om als het ons een keer niet lukt?

De eerste weken van een schooljaar worden gekenmerkt door activiteiten om elkaar te leren kennen en te werken aan een basis voor de rest van het schooljaar: ‘zo willen we met elkaar omgaan, zo willen we met elkaar werken’.

Zo kwam juf Evelyn er achter waarom een aantal kinderen het moeilijk vindt om zich te houden aan klassenregels. Bv de regel te blijven zitten als ze iets eten. De juf wil echt dat de kinderen aan tafel zitten en niet lopen met hun boterham. De kinderen kunnen heel goed geconcentreerd werken, aan tafel, op hun stoel. Hoe zou het nou komen dat het dan moeilijk is om te blijven zitten als je eet? Een kind zei “alles in mijn buik kriebelt dan, ik wil bewegen!” Al pratend kwamen juf en kinderen erachter dat de overgang van werken naar het pauzehapje veel beter zou werken als er ‘iets’ tussen zou zitten waarin de kinderen van hun plek mogen. Niet met een door de juf bedachte energyzer maar met iets dat ze zélf mogen weten. De één wil even bewegen, de ander frunniken met haar etui, de ander wil gewoon even kletsen. De ‘doe lekker even waar je zin in hebt-minuut’ is geboren. We bespraken nog wat wel en niet in die minuut kan (“ik wil dan lekker uit het raam klimmen”) en spraken af dit een tijdje te gaan doen en te kijken of het werkt.

Met juf Petra en juf Jolanda, duo-partners in één groep, heb ik een activiteit voorbereid die voor meer afstemming en voorspelbaarheid moet gaan zorgen in de groepsaanpak. Daaraan voorafgaand hebben we besproken wat voor juffen zij zijn: overeenkomsten en verschillen. Welke regels en afspraken zij zouden willen in de groep en waarom. Welke regels zij écht belangrijk vinden en waarom en welke niet zo (en die bleken verschillend te zijn). Hoe kun je je duo-partner steunen door de regels die zij echt belangrijk vindt ook te hanteren op jouw dagen? En andersom? Welke flexibiliteit past hierbij? Wat werkt bij deze groep? Welke regels ondersteunen de leerlingen in deze groep bij het goed kunnen (samen)werken en het leren leren? Welke ontwikkeling wil je hierin zien; hoe wil je dat de groep zich in juli 2017 gedraagt? Welke verwachtingen heb je? Hoe ga je deze groei stimuleren en oefenen en ondersteunen? Hoe ga je dit samen met de leerlingen doen?

Gaat dit over juf Petra of over juf Jolanda? De activiteit dat de leerlingen in groepjes kaartjes mochten sorteren, waarop beschrijvingen stonden over beide leerkrachten, was een groot succes!

 

Wil je meer weten? Neem gerust contact met me op!

 

Hieronder beschrijf ik een overdrachtswerkwijze van leerkracht naar leerkracht, mét de leerlingen en hun ouders samen. Deze werkwijze bevat activiteiten die zowel voor als na de vakantie plaatsvinden. De teams die met ideeën uit deze werkwijze aan de slag zijn gegaan, vertellen me enthousiast over de positieve effecten.

Samen met onder andere het team van basisschool de Springplank in Leiden heb ik eind juni 2016 een dag gewerkt aan het voorbereiden van zowel de afronding van dit schooljaar, als aan een zo soepel mogelijke start van alle leerlingen na de zomer bij hun volgende leerkracht.

Door met de leerlingen samen terug te blikken op het afgelopen jaar versterken we het positieve groepsgevoel, het reflecterend vermogen, de growth mindset  en het zelfvertrouwen van alle leerlingen. Ook geven we de leerlingen ruimte om de leerkracht feedback te geven. Er is dus sprake van een situatie van wederkerigheid.

‘We hebben het met z’n allen samen goed gedaan!’

Leerlingen, team en ouders kunnen zo het jaar goed afsluiten en ontspannen de zomervakantie in!

 

Hieronder op een rij 12 ideeën voor een zorgvuldige én plezierige HGW-proof afronding van een schooljaar, die door het team van de Springplank omarmd zijn:

 

1)Met je groep reflecteren op het afgelopen schooljaar…. Je kunt dit ook visualiseren door een pad door de klas te maken met bordjes met foto’s erop. Loop langs het pad en haal herinneringen op.

 

2)Met je groep vooruitblikken: verwachtingen mbt de volgende groep. Inhoud van de lesstof. Afspraken en  routines over (zelfstandig) werken en met elkaar omgaan.

 

3)Als je gaat kennis maken bij de volgende leerkracht: gericht vragen mee laten nemen. Wat wil je weten? Vind het antwoord! Maak er eventueel een speurtocht van.

 

Lees het hele artikel met álle 12 tips in Overdracht over de vakantie heen en kijk welke je toe kunt passen in jouw school!

In blogvorm kun je dit artikel én reacties uit het land lezen op Linkedin.